Je radiator verstoppen? Deze cover is ook een boekenplank

Een radiator is zelden het mooiste ding in een kamer. Vaak hangt hij precies onder het raam, waar je eigenlijk een rustige lijn wilt, of op een muur waar je graag een kast had gezet. Een ombouw lost dat op, en als je het slim aanpakt, krijg je er meteen een plek voor boeken, planten of een paar mooie potten bij. Wel zijn er een paar dingen waar je vooraf goed over moet nadenken, want een radiator die je dichtbouwt, doet zijn werk een stuk slechter.

Eerst de warmte, dan het uiterlijk

Een radiator geeft warmte af op twee manieren: door straling en door luchtstroming. Koude lucht wordt aan de onderkant aangezogen, warmt op langs de lamellen en stijgt aan de bovenkant weer op. Zet je er een dichte kist omheen, dan stokt die stroming en blijft de warmte hangen in de ombouw. Je kamer wordt dan langzamer warm en je verwarming moet harder werken.

Daarom gelden een paar vuistregels:

• Laat de onderkant open of maak daar een ruime opening, zodat koude lucht vrij kan binnenkomen.
• Zorg dat de voorkant voor een groot deel open is, met latjes, gaatjesplaat of vlechtwerk.
• Houd tussen de bovenkant van de radiator en de plank erboven een paar centimeter lucht vrij.
• Laat aan de zijkanten wat speling, zodat je de radiator nog kunt ontluchten en schoonmaken.

Wat vaak misgaat is dat mensen de bovenplank strak tegen de radiator laten aansluiten, omdat dat er netter uitziet. Een kleine sleuf aan de achterkant van de bovenplank, tussen plank en muur, helpt enorm. Daar kan de warme lucht omhoog ontsnappen zonder dat je het ziet.

Denk aan de thermostaatkraan en het ontluchtingsnippeltje

Een thermostatische radiatorkraan meet de temperatuur van de lucht eromheen. Zit die kraan opgesloten in een warme kist, dan denkt hij dat de kamer al warm genoeg is en sluit hij te vroeg af. Het gevolg: een koude kamer en een radiator die nauwelijks aanslaat.

Er zijn twee oplossingen. Je laat de kant met de kraan helemaal open, bijvoorbeeld door de ombouw daar te laten eindigen of een uitsparing te maken waar je hand doorheen past. Of je kiest voor een kraan met een losse voeler die je buiten de ombouw plaatst. Dat laatste is iets voor een installateur als je er niet zeker van bent.

Vergeet ook het ontluchtingsnippeltje niet. Dat zit meestal bovenaan aan een van de zijkanten. Als je de ombouw zo maakt dat je er niet meer bij kunt, moet je hem elk najaar losschroeven. Dat ga je na één keer zat zijn.

Het ontwerp: ombouw en boekenplank in één

Het idee is simpel. Je maakt een lage kast die over de radiator heen valt, met een bovenblad dat breder en langer is dan de radiator zelf. Aan één of beide zijkanten maak je een open vak met planken, waar de boeken in komen. Zo staan de boeken niet direct boven de warmtebron, maar ernaast.

Een paar richtlijnen voor de maten:

• Het bovenblad mag een flink stuk overstekken, zodat je er ook iets op kunt zetten.
• De diepte bepaal je door de radiator plus de kraan op te meten en daar ruimte bij op te tellen.
• De hoogte ligt meestal net onder de vensterbank, zodat het geheel als één lijn leest.
• De boekenvakken maak je even diep als de ombouw, dan krijg je een strak geheel.

Is je radiator lang, dan kun je ook vakken aan beide kanten maken. Wil je er een zitje van maken, kijk dan hoe je een loze hoek verandert in een leeskuil met sfeer.

Welk materiaal kies je?

Voor het frame en het bovenblad werkt multiplex goed. Het is stabiel, trekt weinig krom en ziet er met een laag olie of lak verzorgd uit. MDF kan ook, zeker als je wilt schilderen, maar let dan op dat je een vochtbestendige variant neemt als het in een keuken of badkamer komt. Massief hout is mooi, maar werkt meer door temperatuurwisselingen. Laat dan wat ruimte in de verbindingen.

Voor de voorkant heb je een paar opties. Verticale latjes met een kleine tussenruimte geven een rustig en wat Scandinavisch beeld. Rotan of vlechtwerk voelt warmer en laat veel lucht door. Geperforeerd plaatmateriaal is het makkelijkst te verwerken en geeft een strakke uitstraling. Bij alle drie geldt: hoe meer open, hoe beter voor de warmte.

Reken op een paar tientjes aan materiaal voor een eenvoudige uitvoering.

Zo bouw je hem in stappen

1. Meet de radiator op, inclusief kraan, leidingen en beugels. Noteer ook de afstand tot de vloer en tot de vensterbank.
2. Teken het ontwerp op papier, met de boekenvakken erbij. Controleer of je nog bij het nippeltje en de kraan kunt.
3. Zaag de zijwanden, het bovenblad en de planken op maat, of laat dat bij de bouwmarkt doen.
4. Maak de uitsparingen voor de leidingen in de zijwanden of de onderkant.
5. Zet het frame in elkaar met schroeven en houtlijm. Werk haaks en controleer dat tussendoor.
6. Monteer de voorkant met latjes of plaat, en maak hem eventueel afneembaar met magneetsnappers. Dat maakt schoonmaken veel makkelijker.
7. Werk alles af met olie, lak of verf die tegen warmte kan.
8. Zet de ombouw los tegen de muur of zet hem vast met een paar hoekjes, zodat hij niet kan kantelen als iemand er tegenaan leunt.

Zet geen oude boeken direct boven de radiator, want ze drogen uit en krullen. Wil je de kraan of leidingen verplaatsen, laat dat dan over aan een installateur.

Tot slot

Een radiatorombouw met boekenplank voelt als een kleine klus, maar het verschil in de kamer is groot. Een lelijk ding verdwijnt en je krijgt er een plek voor bij die je elke dag gebruikt. Houd de warmte en de bereikbaarheid van de kraan in je achterhoofd, en de rest is vooral een kwestie van rustig meten en netjes zagen.