Maak je eigen barkrukken van steigerhout

Een kookeiland of bar zonder krukken voelt een beetje half af. Kant-en-klare barkrukken zijn er genoeg, maar ze passen niet altijd bij de hoogte van je blad of bij de rest van je interieur. Steigerhout is dan een dankbaar materiaal om zelf mee aan de slag te gaan. Het is robuust, vergeeft kleine foutjes en krijgt met een beetje afwerking een warme uitstraling. Met wat basisgereedschap en een vrije zaterdag zet je er een paar neer die jarenlang meegaan.

Begin bij de hoogte

Voordat je ook maar één plank zaagt, meet je de hoogte van het blad waar de krukken aan komen. Een keukenaanrecht is meestal lager dan een echte bar, en dat maakt nogal uit voor de kruk. Als vuistregel houd je ongeveer 25 tot 30 centimeter aan tussen de bovenkant van de zitting en de bovenkant van het blad. Dan heb je genoeg ruimte voor je benen en zit je toch op een prettige hoogte om te eten of te werken.

Meet je blad dus, trek daar die 25 tot 30 centimeter vanaf en je weet hoe hoog je zitting moet worden. Denk ook aan de dikte van een eventueel kussen. Wat vaak misgaat, is dat de kruk netjes op maat is, maar dat er later een dik kussen op komt en je ineens met je knieën tegen het blad zit.

Ga ook even op een bestaande stoel of kruk zitten en voel wat voor jou prettig is. Lange mensen willen vaak iets meer beenruimte, en dat mag gewoon.

Het juiste steigerhout kiezen

Steigerhout is er in nieuw en gebruikt. Gebruikt hout heeft meer karakter, met krassen, verkleuring en soms nog de oude stempels. Nieuw hout is rechter en schoner. Voor krukken die stevig moeten staan, is het belangrijk dat je planken kiest die niet te veel kromgetrokken zijn. Leg ze op een vlakke vloer en kijk of ze wiebelen.

Let bij gebruikt hout op:

• oude spijkers of nietjes die nog in het hout zitten, want die slopen je zaagblad
• rotte plekken of zachte stukken, vooral aan de uiteinden
• diepe scheuren die doorlopen tot in het midden van de plank
• resten van verf of cement die je eerst moet verwijderen

Loop elke plank na met een magneet of je hand voordat je gaat zagen. Een verborgen spijker in een cirkelzaag is geen pretje.

Schuren tegen splinters

Steigerhout is ruw, en ruw hout geeft splinters. Op een kruk zit je met je benen en soms met blote huid tegen het hout, dus hier is schuren geen bijzaak. Begin met grof schuurpapier om de ergste ruwheid en vuil weg te halen. Ga daarna stap voor stap fijner tot het oppervlak glad aanvoelt als je er met je hand overheen strijkt.

Rond alle randen en hoeken iets af. Scherpe kanten zijn niet alleen onprettig, ze beschadigen ook sneller. Een kleine afronding met schuurpapier of een schaaf maakt de kruk veel aangenamer om aan te zitten. Vooral de voorkant van de zitting, waar je bovenbenen overheen gaan, verdient extra aandacht.

Schuren gaat sneller met een schuurmachine, maar doe het buiten of zet een stofmasker op. Oud steigerhout geeft veel fijn stof.

Stabiliteit en constructie

Een barkruk is hoog en smal. Dat betekent dat hij makkelijker omvalt dan een gewone stoel. Je kunt daar in de constructie veel aan doen.

Poten iets schuin

Als je de poten licht naar buiten laat lopen, wordt de basis breder dan de zitting. Daardoor staat de kruk een stuk stabieler. Het vraagt wel wat meer werk met zaaghoeken, dus maak eerst een proefstuk van restmateriaal.

Verbindingsregels

Regels tussen de poten houden het geheel stijf. Zonder die regels gaan de poten na een tijdje wiebelen, zeker als iemand steeds een beetje heen en weer schuift. Zet ze op twee hoogtes: een setje vlak onder de zitting en een setje lager.

De voetsteun

Die lagere regels kun je meteen gebruiken als voetsteun. Plaats ze zo dat je voeten er ontspannen op rusten terwijl je zit. Dat is meestal een stuk lager dan je denkt. Ga op een tijdelijk opgebouwde kruk zitten en laat iemand anders meten waar je voeten vanzelf uitkomen. Maak de voetsteun aan de voorkant extra stevig, want daar stap je ook op als je gaat zitten.

Schroeven en lijm

Alleen schroeven is bij een kruk niet genoeg. Door het steeds bewegen werken schroeven langzaam los. Combineer daarom houtlijm met schroeven. De lijm zorgt voor een stevige verbinding, de schroeven houden alles op zijn plek terwijl de lijm droogt en geven extra sterkte.

Een paar aandachtspunten:

• boor altijd voor, anders splijt steigerhout makkelijk, vooral bij de uiteinden
• verzink de schroefkoppen zodat ze niet uitsteken
• gebruik schroeven die lang genoeg zijn, maar niet aan de andere kant naar buiten komen
• veeg overtollige lijm direct weg, opgedroogde lijm neemt geen olie of beits aan

Laat de lijm volledig uitharden voordat je de kruk gaat gebruiken. Ook al voelt hij na een uur stevig aan, geef hem liever een nacht.

Afwerken en beschermen

Onbehandeld steigerhout neemt vlekken en vocht makkelijk op. Bij een kookeiland waar gegeten en gemorst wordt, wil je dat voorkomen. Een houtolie of een matte lak beschermt het hout zonder dat je de ruige uitstraling kwijtraakt. Breng meerdere dunne lagen aan en schuur licht tussen de lagen door. Plak viltjes onder de poten om je vloer te sparen.

Heb je de smaak te pakken van bouwen met simpel plaatmateriaal, dan is een zwevend nachtkastje van multiplex een mooi vervolgproject.

Eigen barkrukken maken is goed te doen, ook als je niet elke week in de werkplaats staat. Het geheim zit vooral in de voorbereiding: de juiste hoogte, recht hout en geduld bij het schuren. Wie daar de tijd voor neemt, zit straks aan de bar op iets dat precies past.