Waarom kurkvloeren terug zijn van weggeweest

Wie aan kurk denkt, ziet vaak de oranjebruine tegels uit een badkamer of keuken van tientallen jaren geleden voor zich. Een beetje gedateerd, een beetje vlekkerig, en nergens meer te koop, dacht je. Toch duikt kurk weer op in verbouwplannen en interieurs. Niet als retro-grap, maar omdat het materiaal een aantal eigenschappen heeft waar veel andere vloeren niet aan kunnen tippen. In dit artikel lees je waarom kurk weer in beeld is, wat je ervan kunt verwachten en waar je beter even bij stilstaat voordat je kiest.

Waar kurk eigenlijk vandaan komt

Kurk is de schors van de kurkeik. Die schors wordt van de stam gehaald zonder dat de boom daarvoor gekapt hoeft te worden. Daarna groeit de schors opnieuw aan, waarna hij na een aantal jaren weer geoogst kan worden. Dat maakt kurk een natuurlijk en hernieuwbaar materiaal.

Bij de productie van vloeren worden vaak restanten gebruikt, bijvoorbeeld van de productie van flessenkurken. Die korrels worden samengeperst tot platen of tegels. Je hebt dus te maken met een materiaal dat dicht bij de natuur blijft, wat voor veel mensen een belangrijke reden is om er weer naar te kijken.

Warm, zacht en stil onder je voeten

Het eerste wat opvalt als je op een kurkvloer loopt, is dat hij niet koud aanvoelt. Kurk bestaat uit ontelbaar veel kleine luchtcelletjes. Die houden warmte vast en geven een beetje mee als je erop staat. Dat voelt prettig aan blote voeten en is ook fijn als je lang staat, bijvoorbeeld in de keuken.

Geluid dempen

Die zelfde luchtcellen zorgen ervoor dat kurk geluid dempt. Voetstappen klinken zachter en er is minder contactgeluid naar de verdieping eronder. In een appartement of een slaapkamer boven de woonkamer merk je dat. Vergelijk het met een harde laminaat- of tegelvloer, waar je elke stap en elke gevallen lepel hoort.

Zacht voor wat er valt

Valt er een glas, dan heb je op kurk meer kans dat het heel blijft dan op tegels. In een kinderkamer of speelhoek is dat een fijne bijkomstigheid, net als het feit dat een val minder hard aankomt.

Klik of plak: de varianten

Kurkvloeren zijn grofweg in twee vormen te krijgen.

• Klikvloer. Panelen met een kliksysteem, vaak met een kern van houtvezelplaat en een toplaag van kurk. Je legt ze zwevend, net als laminaat. Fijn voor wie zelf klust en weinig rommel wil.
• Plakvloer. Massieve kurktegels die je volledig verlijmt op een vlakke, droge ondervloer. Dit vraagt meer voorbereiding, maar de vloer ligt dan stil en is beter bestand tegen vocht van bovenaf, omdat er geen naden zijn waar water in kan trekken.

Wat vaak misgaat, is dat de ondervloer niet goed genoeg is. Kurk is dun en volgt elke oneffenheid. Een bobbel of een kras in de dekvloer zie je later gewoon terug. Neem de tijd om de ondergrond te egaliseren voordat je begint.

Afwerking: lak, olie of fabriek

Kurk is van zichzelf poreus. Zonder afwerking trekt vuil en vocht erin. Daarom krijgt een kurkvloer altijd een beschermlaag.

Veel vloeren komen voorgelakt uit de fabriek. Dat is makkelijk, maar bij een plakvloer worden de tegels na het leggen vaak nog een keer extra gelakt, zodat ook de naden dicht zijn. Er zijn matte en zijdeglans-varianten. Mat oogt natuurlijker en laat minder sporen zien, glans is iets makkelijker af te nemen.

Na verloop van tijd slijt de toplaag op plekken waar veel gelopen wordt. Het mooie van kurk is dat je die laag kunt opschuren en opnieuw lakken, al hangt het van het type vloer af hoe vaak dat kan. Lees daarvoor de aanwijzingen van de fabrikant goed door.

Waar je rekening mee houdt

Kurk is geen wondermateriaal. Er zijn een paar zwakke plekken waar je van tevoren over na moet denken.

Zware puntbelasting

Kurk veert terug, maar niet onbeperkt. Een zware kast op smalle poten, een piano of een bureaustoel met harde wieltjes kan blijvende deuken achterlaten. Gebruik viltjes of brede onderzetters onder meubels en een beschermmat onder een bureaustoel.

Direct zonlicht

Kurk kan verkleuren onder invloed van zonlicht. Ligt de vloer voor een groot raam op het zuiden, dan zie je na een tijd verschil tussen de plek onder het vloerkleed en de rest. Gordijnen, zonwering of een uv-werende lak helpen. Verschuif af en toe je vloerkleed, dan valt het minder op.

Vloerverwarming

Kurk isoleert, en dat werkt in principe tegen vloerverwarming in. Er zijn kurkvloeren die er wel geschikt voor zijn, meestal dunnere varianten. Kies alleen voor kurk op vloerverwarming als de fabrikant uitdrukkelijk aangeeft dat het product daarvoor bedoeld is, en houd je aan de maximale temperatuur die ze opgeven.

Waar kurk het beste tot zijn recht komt

Kurk doet het goed in ruimtes waar je comfort en rust zoekt:

• slaapkamers en kinderkamers
• een thuiskantoor waar je veel zit en staat
• de keuken, mits goed afgewerkt
• een zolderkamer waar geluid naar beneden een probleem is

In een badkamer kan het ook, maar dan bij voorkeur als verlijmde en goed gelakte vloer, zonder naden waar water in blijft staan. Wil je meer ideeën voor een badkamer met natuurlijke en hergebruikte materialen, lees dan dit artikel over hergebruikte materialen in de badkamer.

Het grootste verschil met de kurk uit je herinnering zit in de uitstraling. Er zijn nu lichte en donkere tinten, fijne en grove korrels, en vloeren die op het eerste gezicht op hout of beton lijken. Je kunt dus een kurkvloer kiezen zonder dat je interieur meteen een jaren-zeventig-gevoel krijgt, tenzij dat juist je bedoeling is.

Kurk past goed bij iemand die bewust wil verbouwen en een vloer zoekt die prettig aanvoelt. Weet wel waar je aan begint: een goede ondervloer, bescherming onder meubels en wat aandacht voor zonlicht. Wie dat regelt, krijgt een warme, stille vloer waar je graag op blote voeten overheen loopt.